Bevindingen bewonersonderzoek

De onderstaande bevindingen zijn enkele samenvattende conclusies die tot stand zijn gekomen na 14 gesprekken met bewoners van buurtgemeenschap Nauerna afgelopen november. Wij willen de deelnemers hartelijk bedanken voor de gastvrijheid, hun tijd en het delen van de waardevolle inzichten.

De bewoners van Nauerna geven de indruk bereid te zijn hun rust en ruimte te willen verdedigen. Er hebben de afgelopen decennia namelijk behoorlijk wat gebeurtenissen plaatsgevonden die invloed hebben gehad op de rust en ruimte in Nauerna. Hierbij werd bijvoorbeeld de opkomst van het havengebied genoemd, waardoor veel bewoners hun uitzicht en wandelroutes zijn kwijtgeraakt. Maar ook het park op de vuilstort, dat in eerste instantie een recreatiemogelijkheid was maar nu dicht is. Meerdere bewoners hebben aangeven dit zonde te vinden en dat het de mogelijkheden van ‘in de natuur zijn’ nog meer beperkt. Hierbij hebben hondeneigenaren behoefte aan een prettige, groene plek om hun hond uit te laten. Verder hebben meerdere bewoners aangegeven de uitbreiding van het bedrijventerrein Hoogtij als een bedreiging te zien voor het uitzicht en de beleving van de omgeving in het algemeen. De realisatie van bufferzones in de omgeving van Nauerna door de Belangenvereniging wordt als een prettige verandering gezien die meer rust en ruimte creëert.

In Nauerna heerst is een sterke drang naar autonomie aanwezig. Uit wetenschappelijke literatuur van place attachment (hechting met een plaats) blijkt dat verbinding met de plaats sterker is als er gezamenlijke activiteiten ondernomen worden. Samen de rechtszaak, samen feestjes, samen zwemmen in het kanaal, samen naar de begrafenis maakt dat de gemeenschap hecht is en blijft, en leidt tot een versterking van een collectieve identiteit. De eigen vlag is daar een uiting van. Het maakt ook dat sommige bewoners aangeven zich meer onderdeel van een gemeenschap te voelen sinds ze in Nauerna wonen.

De band met Nauerna, en het gevoel van autonomie kenmerkt zich met een uitspraak als: “dat een gehucht als Nauerna dit toch voor elkaar krijgt!”. “Ik krijg gelijk het gevoel als dat van Gallië, Astrix, de vechters mentaliteit, het David tegen Goliath gevoel”. De vuilstort als ‘gemeenschappelijke vijand’ heeft bijgedragen aan de saamhorigheid. Nauerna staat bij omliggende dorpen bekend als het ‘Nazareth van de Zaanstreek’. De vechtersmentaliteit wordt door meerdere inwoners geprezen en ze kunnen zich hier mee identificeren.

Een sterke gemeenschappelijke deler van de bewoners van Nauerna is dat zij behoefte hebben om zich terug te trekken naar een eigen plek. Dit kan om uitéénlopende redenenen zijn, zij het om een feest te geven, pluimvee te houden of muziek te draaien. Ze willen zelf de keuze hebben om wel of niet deel te nemen aan sociale activiteiten. Hierbij wordt meerdere malen genoemd dat het onderling contact vrijblijvend is, maar wel zeer hecht. Deze balans draagt sterk bij aan het gevoel van rust en ruimte, wat voor veel geïnterviewden beweegredenen waren om in Nauerna te komen wonen. Dit gevoel en deze hechting tussen plaats en persoon ontstaat vaak al bij de eerste ervaring met de plek Nauerna. Sommige geïnterviewden gaven aan dat zij meer tijd nodig hadden om te settelen voordat ze meer toenadering tot de gemeenschap zochten. 

Doorgaans hebben de bewoners een sterkere band met de landbouw dan met de natuur in de omgeving. De omgeving van Nauerna wordt bestempeld als een typische landbouwomgeving. “Landbouw is voor mij natuur. Zolang het maar groen is.” – Dit kregen we van de meeste geïnterviewden terug, veel inwoners zien koeien en weilanden als natuur. Het Natura2000 gebied is tevens omschreven als ‘een soort weiland’. Enkele geïnterviewde bewoners pleitten voor meer natuur en minder landbouw, omdat intensievere landbouw ten koste is gegaan van de natuur.  

Het uitzicht op water, maar nog vaker het uitzicht op de landbouw/polder wordt als prettig ervaren. De uitgestrektheid en het groen van de polder biedt  een beleving van rust en natuur. De band met de plaats begint met waardering van het uitzicht en de beleving van rust en ruimte, en wordt versterkt door het contact met buurtbewoners. De proef met de lisdodden (Proeflocatie Zuiderveen) wordt veelal als positief gezien; een project dat de landbouw verder brengt. De omgeving kan hier direct van profiteren en het sluit aan bij het landschap.

De hechting ontstaat bij veel bewoners echter eerste door het ervaren van rust en ruimte vanuit de woning. De emotionele band met de plek en de woning is vaak sterk. Daar zit tegelijk ook een minder leuke kant aan: er heerst bij sommigen bewoners verdriet en weemoed als ze terugdenken naar oude tijden, vanwege het verdwijnen van persoonlijke banden met de omgeving: “door de afvalstortplek zie ik de schepen niet meer voorbij komen”, “Vroeger kon je  op een mooie dag Amsterdam zien liggen”, “Door de vliegtuigen moet ik soms echt binnen zitten omdat het niet te doen is”.

Een sterke eigen mening hebben en tegelijkertijd onderdeel uitmaken van een hechte gemeenschap, maakt de dynamiek tussen mensen intensief; het afwegen van wat de beste oplossing is voor de hele gemeenschap, is soms een moeilijke keuze waar niet iedereen het mee eens hoeft te zijn. Daardoor kunnen meningsverschillen ontstaan, en zelfs ruzies. Het laat zien hoe complex en moeilijk het is om voor de bewoners op te komen voor de gemeenschap en dat daar ook spanning op kan staan. Dit heeft ook weer consequenties voor hoe iemand zich als inwoner van het dorp voelt en beweegt. De band met de plaats zorgt in eerste instantie voor samenwerking en verbondenheid, maar kan dus ook leiden tot teleurstelling en gevoel van onmacht of onrecht bij een bepaalde beslissing, en kan daarmee voor een mindere sterke band met de gemeenschap zorgen. Dit kan invloed hebben op de band die je hebt met de plaats of gemeenschap.

De verbondenheid met de identiteit van een plaats is afhankelijk van diverse factoren. Zo werd er aangegeven dat het gevoel van buiten de groep vallen tijdens de jeugd er voor kan zorgen dat je je niet verbonden voelt met de gemeenschap. Ook kan een ‘Nauerneze identiteit’ samen gaan met het gevoel ‘maar import’ te zijn, zelfs na 15 jaar woonachtig te zijn in de buurtgemeenschap. Verbondenheid met Nauerna, betekent niet dat er geen ‘wij’/’zij’ sentimenten zijn. “Ik woon al bijna m’n hele leven in Nauerna, maar ik ben geen Nauernees”. Het fysieke touwtrekken dat vroeger tussen de ene en de andere kant van de sluis werdt gedaan, is een symbolische scheiding tussen de ene en andere kant van de brug. Een verschil in identiteit tussen de mensen die aan de ene of de andere kant van de brug wonen is een aantal keer genoemd, maar dit verschil in identiteit is sterker bij het onderscheid tussen woonark/woning.

De bijzondere ligging van Nauerna en de spreiding van de woningen, maakt dat er delen zijn aan de randen van het gebied waar men zich helemaal niet met Nauerna verbonden voelt. Of dat men spreekt van verschillende indelingen in het dorp: “de kern” en “die van westeind”, of “die woont helemaal aan de andere kant van het dorp, die spreek ik nooit”. Het langgerekte Nauerna zonder dorpskern maakt dat er een minder sterke band is met fysieke stukken in het dorp. Er is vooral binding met de mensen en de eigen woning. Gezien het feit dat het moeilijk is om te voet van de ene kant van het dorp naar de andere kant te komen (ontbreken van voetpad, alleen over gecombineerde fietspad/rijbaan) is er dus weinig verbinding tussen bepaalde delen van Nauerna. Er is verder ook geen kern waar men samenkomt in het dorp. Weinig bewoners noemen fysieke plekken in de gemeenschap waar ze een band mee hebben. De molen wordt wel een aantal keer genoemd als symbolisch en belangrijk voor de buurtgemeenschap . De buurtgemeenschap heeft geen kerk, supermarkt of  café. De meest centrale plek is de ijsclub in het winterseizoen. Er wordt geschaatst net noordelijk van de sluis, hiervoor is een soort mobiel clubhuis beschikbaar.

Er is dus weinig hechting bij specifieke locaties in Nauerna, maar veel hechting met Nauerna als geheel en met de gemeenschap van Nauerna. Bijna iedereen geeft aan dat ze er van overtuigd zijn in Nauerna te blijven wonen. Er wordt een aantal keer genoemd dat ze ‘tussen zes planken weggaan’ en er nooit meer weg willen. Een aantal redenen die genoemd worden die er toch voor zouden kunnen zorgen dat ze weg gaan zijn: geluidsoverlast van vliegtuigen, als het park er niet komt, of als er meer bouwprojecten komen.

Zonder uitzondering hebben de bewoners aangegeven dat de overlast van vliegtuigen de afgelopen jaren is toegenomen en een grote bron van frustratie is. Ze geven aan dat er momenten op de dag zijn, bij bepaalde windrichtingen, waarbij het lawaai leidt tot frustratie, en het geforceerd naar binnen gaan omdat men elkaar niet meer kan verstaan en het lawaai te storend is. In het verlengde hiervan is het verkeer over de dijk een terugkerende ergernis. Het ergste lijkt wel achter de rug te zijn, dat waren de vrachtwagens die over de dijk naar de vuilstort moesten. Ook is de dijk geen doorgaande route meer van Westzaan naar Assendelft. De 30 kilometer/per uur restrictie wordt helaas niet gehandhaafd. Aangezien er alleen maar fietspaden en een autoweg over de dijk lopen is er behoefte aan een stoep voor wandelaars. Het gebrek daaraan creëert een gevoel van onveiligheid. Een suggestie is om het landschap zo in te richten dat er vooral gebruik wordt gemaakt van de grote verkeersaders van de Zaanstreek waarmee de binnenwegen en -landen meer ontzien worden zodat Nauerna op den duur meer verkeersluw wordt. Het thema veiligheid keert ook terug bij de afvalstort, waar wordt aangegeven dat de lekkage van de afvalstort als onveilig wordt beschouwd. Hierbij werd aangegeven dat de bewoners meer invloed op hun omgeving zouden willen hebben bij dit thema door mee te denken en beslissen via de Belangenvereniging.